chuyen nha tron goi

Những đoạn chắp nối về nhà thơ Bùi Quang Thanh

Đăng lúc: Chủ nhật - 19/02/2017 20:05 - Người đăng bài viết: Trần Anh Đức
Giới thiệu chuyên mục Chân dung văn nghệ sỹ: "Những đoạn chắp nối về nhà thơ Bùi Quang Thanh" của nhà văn Đức Ban

Nhà thơ Bùi Quang Thanh
1. Bắt đầu từ bao giờ, ngôi nhà Bùi Quang Thanh có tên gọi: Nhà Thanh Che - Cầu Voọc? Dần dà bạn bè quên cái địa chỉ 413 Hà Huy Tập mà chỉ nhớ mỗi Thanh Che - Cầu Voọc mỗi khi cần đến nhà anh hoặc chỉ đường cho ai đó. Cái tên dài ngoằng kia có sự tích của nó. Thủa Bùi Quang Thanh còn ở Công ty Xây dựng cầu - đường thuộc Ty Giao thông, tay Giám đốc gốc gác ở một vùng trung du dân trồng mía nhiều hơn trồng lúa. Tháng chạp se lạnh, trong làng nghèn nghẹn tiếng che gỗ nghiến mía và không gian thì thơm lừng mùi mật. Cái tiếng trục gỗ nghiến nghèn nghẹn, cái mùi mật thơm lừng kia ám ảnh ông ta. Ông ta mới giao cho Bùi Quang Thanh chế tạo những chiếc che kim loại. Anh cán bộ kỹ thuật cơ khí ô tô trẻ đã thiết kế và cùng mấy thợ gò, thợ hàn làm thành công ba cái che kéo mật tất tật bằng sắt thép phế liệu và các phụ kiện của xe máy thải ra. Cái tên Thanh Che ra đời từ đó. Cả sau này, vào cái  thời kỳ tự cung tự cấp, anh cán bộ kỷ thuật Bùi Quang Thanh ra bắc, vào nam để sữa chữa phục hồi hàng chục phương tiện, thiết bị của đơn vị rệu rạo vì phải hoạt động đến cùng kiệt năng lực, tên tuổi  anh nổi như cồn trong làng cơ khí thì cái tên Thanh Che vẫn không rời anh nửa bước. Rồi anh mua cái hồ nước bên chân Cầu Voọc - cái cầu xi măng nhỏ nằm trên quốc lộ 1A, phía nam Thị xã Thành Sen. Cái hồ nước sâu đến dăm mét so với mặt đường, xanh um bèo tây. Dân trong vùng vớt bèo về băm làm thức ăn cho lợn. Bọn trẻ giẫm chân trong bùn câu cá rô, cá mái.  Thợ câu tới dò tìm những ổ cá chuối con như những cái kim khâu lít nhít đỏ sậm rồi thả vịt xuống đánh lừa cá chuối mẹ…Năm nào đó, Bùi Quang Thanh thuê xe đổ đất đắp hồ thành nền nhà. Và một ngôi nhà ống “kép” mọc lên, một ống là gia đình đứa em trai, một ống là gia đình Bùi Quang Thanh. Từ ấy, hai tiếng Cầu Voọc tượng thanh lẫn tượng hình và có chút ma mị thêm vào sau Thanh Che mà thành Thanh Che - Cầu Voọc. Tôi đã nghe bao nhiêu cú điện thoại, tin nhắn, dạng như: “Đến ngay Thanh Che - Cầu Vọoc”. Thoạt nghe đã biết ở đó đang, hoặc sắp sửa có cuộc rượu. Những cuộc rượu ấy do Bùi Quang Thanh hoặc một ông bạn nào đó là nhà thơ, nhà văn, công nhân, bộ đội, giám đốc doanh nghiệp… tổ chức. Hai chiếc chiếu cói Nghèn trải giữa nền nhà, khách ngồi kề vai sát cánh. Ồn ào và nồng mùi người, mùi rượu. Những buổi tụ tập ấy không hạn chế thời gian, có khi mươi lăm phút có khi thâu đêm suốt sáng. Và không chỉ văn nghệ sỹ. Đủ lứa tuổi, đủ nghề ngỗng. Và không có chủ đề. Đầy ắp chuyện trên rừng dưới biển, đông tây kim cổ, văn hóa, kinh tế, du lịch …chỉ không chuyện chính trị.
2. Tôi thường đến ngôi nhà này vào những buổi trưa. Giờ đó Bùi Quang Thanh ở nhà một mình. Ngôi nhà yên tĩnh nép mình dưới một dàn hoa giấy lưa thưa hoa đỏ. Căn phòng trên gác 2, nơi Bùi Quang Thanh nghỉ ngơi và làm thơ tràn ngập đồ cổ và tượng gỗ. Tôi ngồi giữa phòng trên cái tràng kỷ màu nâu đen ngắm nhìn những cái bình gốm, bình đá ngọc, lư đồng… đủ kiểu dáng và những bức tượng gỗ. Nhiều nhất là tượng ông Di Lặc với cái bụng bự, nụ cười tít mắt vẻ thỏa mãn, nét mặt bao dung, độ lượng. Có phải vì hình dáng ông Phật vui vẻ, an nhiên này có tạng của Bùi Quang Thanh, hay bởi cái hồn hậu, phóng khoáng và  sự đam mê vui chơi của “Cụ” mà quây quần quanh Bùi Quang Thanh những Di Lặc chơi bi, Di Lặc kéo hồ lô rượu, Di Lặc bẻ đào, Di Lặc đứng, Di Lặc ngồi, Di “lục tặc”, Di “tam tặc”….
Căn phòng thoang thoảng mùi hương thơm dịu ngọt, giống như mùi hoa ngâu lúc tinh mơ lãng đãng sương mù. Bùi Quang Thanh giải thích những bức tượng gỗ này được tạc từ gỗ Ngọc Am – một loài gỗ quý và cực hiếm ở miền Tây Bắc, chính tên là huỳnh đàn rủ, họ nhà huê, người Tày miền Tây Bắc gọi là mạy vác.  Loài gỗ này bây giờ gần như tuyệt chủng, còn lại chút gì của gốc, rễ, thân cây bị vùi trong lòng đất đai, khe suối được người dân đào lên, đa phần đã thành sụn, thành lũa nhưng nhờ lượng tinh dầu trong thân gỗ không bao giờ khô mà có mùi hương thơm như vậy. Hỏi, những bàn tay nào đã biến những phế thải Ngọc Am thành hình hài những ông Phật, những con thú, những cánh chim đẹp đến nhường kia thì Bùi Quang Thanh chỉ tủm tỉm cười. Anh công tác, rong chơi với nhiều bạn bè trên nhiều vùng miền, trong đó có cả những nghệ nhân làng đá Ngũ Hành Sơn, làng đồng xứ Duy Xuyên, làng gốm xứ Bát Tràng và làng mộc Đông Anh, Đồng Kỵ…
Tôi thường dừng mắt đắm đuối  những bức tượng kia. Hàng chục năm cùng làm việc ở cơ quan Hội VHNT, lại hàng chục năm anh chuyển sang làm Báo Bảo vệ Pháp luật hai đứa vẫn chơi với nhau, vui buồn có nhau, nên anh đọc ra lòng dạ tôi từ ánh mắt tôi. Mấy hôm sau Bùi Quang Thanh mang đến tặng tôi bức tượng Di Lặc bẻ đào. Anh nói, Cụ này về thì Cụ khác lại đi, tặng ông khi còn có thể…  
3. Bùi Quang Thanh không giàu có gì, nếu không muốn nói là nghèo túng. Lần nào đó anh tự bạch ra vẻ tếu táo, umua mà nghe thật cay đắng: “Văn chương chưa kịp lưng bồ/ Nợ nần chật ba chái bếp”. Nhưng  cái nụ cười khoáng đạt của anh; những cuộc chơi rồng rắn bạn bè nơi ở quán xá hoặc những vùng non lam, nước biếc; những chuyến đi biền biệt khắp nơi trong nước và nhất là cách thức trưng bày tranh, tượng, ảnh nghệ thuật, ảnh chân dung người thân, những bình gốm men trơn, men rạn, bình đá ngọc thạch trong nhà, với hàng chục bình rượu nhỏ to ngâm đủ thứ trên trời dưới biển và cách thức làm món nhậu đơn giản mà lạ miệng của Bùi Quang Thanh thì ta không thể không ngoảnh nhìn lại mái tóc bù xù, khuôn mặt phong trần, cái dáng thấp đậm trong bộ quần áo mầu sâm sẫm tối, cũng không thể không lắc đầu tự hỏi đâu là chủ nhân của những thứ đồ chơi đắt tiền kia, đâu là nhà thơ Bùi Quang Thanh bùi xùi, xởi lởi, lúc nào cũng rỗng túi.
4.  Một đêm trăng suông nào đó, lâu rồi, tôi và Bùi Quang Thanh ngồi uống rượu suông dưới cây dừa còi cọc trước cổng cơ quan Hội văn nghệ, anh đã kể cho tôi nghe về những đợt hành quân, những cuộc chiến đẫm máu ở chiến trường Tây Nguyên, về lần anh bị sốt rét suýt chết trong rừng đại ngàn Căm Pu Chia; về tháng năm làm thợ cơ khí tại một Xí nghiệp đại tu ô tô, về những tháng ngày vật lộn với cuộc sống để kéo được toa tàu chở 4 người con và cô vợ nghỉ hưu ở tuổi tứ tuần.
“Bên đông giành vài miếng ăn
Phía tây giật dăm tấm mặc
Lớn bé trẻ già chia khắp
 Lưng vốn lại về số mo
Văn chương chưa kịp nửa bồ
 Nợ nần chật ba chái bếp
 May mà còn chai rượu nếp
 Cho đời sủi bọt lăn tăn
                                   (Tự bạch).
Mãi ngoài bốn mươi tuổi Bùi Quang Thanh mới gặp được bạn văn và như mệnh trời định, anh bước vào con đường của sự sáng tạo không ngưng nghỉ.  
Đêm ấy gió thổi cồn cào trên tán lá dừa như không bao giờ dứt và những câu thơ của Bùi Quang Thanh cũng cồn cào trong gan ruột tôi. Những câu thơ anh viết về đời lính chiến, về thân phận người mẹ, người vợ thời chiến và thời hậu chiến, những câu thơ nóng rẫy về một cõi nhân sinh nhốn nháo thời cơ chế thị trường. Tôi bỗng hình dung, hai cái lõi thép quay tròn đều đều, mẫn cán, kiên nhẫn đến lì lợm nghiền những thân cây mía cho thoát ra những dòng nước chứa mật ngọt có màu xanh lá mạ lóng lánh và chợt nghĩ mỗi tập thơ của anh từ Một thời sao lãng quên xuất bản năm 1994 , Hạt đắng (1997), Dò dọc sông đêm (2000), Ngọn gió dòng sông (2003), Mật ong vàng lũng núi (2007)  đ?nến Cánh đồng thời gian xuất bản năm 2014…ra đời giống như những giọt nước ngọt màu xanh lá mạ chảy ra từ hai cái lõi thép quay tròn không mệt mỏi kia.
5. Khác với nhiều thi sỹ cô độc bước trên con đường vắng vẻ, Bùi Quang Thanh lẫn vào đám đông, lắng nghe mọi âm thanh, mở to mắt nhìn sâu vào mọi ngóc ngách của đời sống và tôi tin đêm đêm anh im lặng ngồi một mình giữa những bức tượng gỗ im lặng nhìn vào tâm hồn mình, nghĩ suy về mọi sự trên con đường vừa đi qua và khóc, cười bằng con chữ:
“Mắt Mẹ mờ sau bụi bặm thời gian. Khói thành mây, nắng thành sương, lá vàng rưng rưng vườn cũ/ Nón lá áo tơi treo chùng vách nhớ. Vòi hái cong, lưỡi liềm cong, ngoéo một thuở ruộng đồng(…)
Nghèn nghẹn tiếng “ầu ơ…”, cánh võng không bàn tay hụt hẫng. Cuối vườn thu vơi bay từng sợi nắng, rứt gì lòng Mẹ? Thu ơi.
Khói hương thơm đến lạnh người. Ngọn khói - tóc mây, chân hương -  nguồn cội…”, “Sừng sững tượng đài chiến thắng - Đìu hiu dáng mẹ lưng còng” (Lời hương khói)
Đọc thơ Bùi Quang Thanh, không ít người giật mình nhận ra mình đã nhầm, đã chỉ thấy một Bùi Quang Thanh ham chơi, rong ruỗi mây bay, gió thổi mà không thấy Bùi Quang Thanh cô độc, âm thầm:
 “Nỗi nhớ nặng ngàn cân/
Đường xa tình muôn nỗi”
…“Cô đơn ơi cứ bám cùng ta mãi
 Chớm bạc rồi mái tóc lãng du
Dẫu phía trước đưa ta về cõi thực
Ánh đèn pha chưa xuyên nổi sương mù…”                              
                                                      (Nẻo về)
       và tĩnh lặng trong suy tưởng:
“Trước người có ai như người không?
Sau người có ai như người không?
Buồn như  rêu và xanh như cỏ
Cỏ trong thơ và cỏ trên đồng
                                     (Bùi Giáng)
Thấy một Bùi Quang Thanh trải biết nỗi đau:
“Pháo hoa đỏ trời, đèn trôi kín sông
Thạch Hãn đêm nay sóng vỗ nghẽn lòng
Vạn đèn hoa - vạn bàn tay vẫy
Nhân thêm mất mát, bồi thêm thương mong…
….Khói sương lên trời mà thành mây trắng
Thịt xương vùi đất thấm vào lá xanh…”
                                              (Đêm Thạch Hãn)
Một Bùi Quang Thanh đa tình:
Khói trầm chẳng chịu bay lên
Mái cong trĩu xuống cõi thiền… chợt say
                                            (Nâu sồng gặp ở chùa Am)
 
       và một Bùi Quang Thanh nổi giận trước mọi sự nhố nhăng, giả dối và suy đồi nhởn nhơ trong thời đại anh đang sống:
Cả thế giới truy tìm bọn sát nhân
Lòng nhân ái nghiêng bờ tim hiến máu
Người chết chưa kịp chôn bầu trời đã vằn lên giông bão
                                              (Ngày 11-9/ 2011)
6. Thời gian gần đây, anh ít rong ruỗi hơn. Phần thì tuổi cận kề thất thập xương cốt lắm khi trở chứng ra lủng củng, phần thì vợ anh đau yếu sau 2 lần đại phẫu, rồi con, rồi cháu bíu ríu lo toan. Những cuộc rượu tại nhà Thanh Che - Cầu Voọc cũng vì thế mà đâm ra khoan, nhặt. Là tôi tự nghĩ ra thế. Tôi nghĩ điều ấy với sự cảm thông, sẻ chia bè bạn và cả một chút vui mừng là Bùi Quang Thanh sẽ rũ bớt được thứ phù vân, dù anh không muốn, bám theo anh suốt hàng chục năm rong ruỗi mây bay, gió thổi, sẽ lại cô độc âm thầm, sẽ lại ngồi cùng tiếng che nghiến mía nghèn nghẹn, cùng dòng nước màu lá mạ lóng lánh thơm được chắt ra từ những cây mía sần sùi để hóa thành những giọt mật. Tôi đã nhìn thấy một vài đường nét chân dung Bùi Quang Thanh hiện trong thơ anh, nấp sau những tượng gỗ, bình gốm, lờ mờ sau khói thuốc lá, thuốc lào của bè bạn.
                                                                                                   Đ.B
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 
Liên kết Website
Bao ha tinh
bao vietnamnet
bao dan tri
Bao van net
bao hoi nhac si
Bao hoi nghe si
bao hoi my thuat
Thăm dò ý kiến

Bạn quan tâm tới thông tin nào nhất trên trang vanhocnghethuathatinh.org.vn

Tin về Văn học

Tin về Nghệ thuật

Tin về Nhiếp ảnh

Các thông tin khác

Tất cả các ý kiến trên

Lượt người truy cập
  • Đang truy cập: 36
  • Khách viếng thăm: 34
  • Máy chủ tìm kiếm: 2
  • Hôm nay: 4056
  • Tháng hiện tại: 94348
  • Tổng lượt truy cập: 3839690
chung cu seasons avenue

tu lanh hitachi nhat phong tam toto cong tac panasonic bep tu panasonic hut mui panasonic bon cau toto nhat