Tham dự có đ/c Bùi Đức Hạnh- Giám đốc và đại diện lãnh đạo  Sở VHTTDL , Bí thư huyện ủy Võ Hồng Hải và các đ/c trong thường trực Huyện ủy, UBND huyện, đại biểu Hội đồng Phan tộc Hà Tĩnh, Phan tộc Can Lộc, một số phòng ban, đoàn thể cấp huyện, Thường trực Đảng ủy Thị trấn Can Lộc. Về phía dòng họ, có TSKH Phan Xuân Dũng- Ủy viên Tv Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban KHCN và MT cùng các vị đại diện vcùng đông đảo con cháu  trong dòng họ.
      Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, họ Phan Trảo Nha có 4 Chi, nhiều Phái, gồm 181 hộ, gần 1000 nhân khẩu, 376 đinh. Các gia đình trong họ đa số quây quần ở xung quanh nhà thờ họ ở làng Nam Sơn, thị trấn Nghèn, có 150 đinh ở xa họ, di cư vùng khác như huyện Hương Khê, xóm Phúc Sơn, xã Thiên Lộc nhưng hàng năm họ vẫn về nhà thờ tổ tiên hương khói đầy đủ.

Chương trình văn nghệ chào mừng 

      Nhà thờ họ Phan Đình thôn Nha Kỳ- xã Trảo Nha (nay là làng Nam Sơn- thị trấn Nghèn- Can Lộc) an tọa trên một khu đất rộng khoảng 626 m2, mặt trước hướng ra Quốc lộ 1A. Năm 2010, nhân chuẩn bị tế rằm tháng 7, con cháu tình cờ phát hiện trên đầu xà gỗ lim phía trên Thượng điện khắc chìm 8 chữ Hán:  “Long Đức- Nhâm Tý- Thu Mạnh- Tạo Tác” Từ đây có thể xác định rằng: Thượng điện được xây dựng vào đầu mùa thu năm Nhâm Tý niên hiệu Long Đức đời vua Lê Thuần tông (1732). Tính đến năm Ất Mùi (2015) là 283 năm. Nhà thờ được bảo vệ chu đáo và tôn tạo khang trang nhưng vẫn giữ được vẻ cổ kính, xung quanh nhà thờ được ghép bằng những phiến đá lớn để làm tường bảo vệ.

Lễ trao Bằng  công nhận di tích tại Hội trường Đảng ủy, UBND Thị trấn Nghèn

Trong nhà thờ có 2 đôi câu đối lưu truyền lại như sau:
Câu 1: “Mạch dẫn Châu khê hồi vượng khí
            Ấm nồng Mã lĩnh phát thâm căn”
Câu 2: “Mạch tiếp Mã sơn hồng hoạt viện
             Lan đăng Nghiện thủy tỏa tần hương”.
Rất có thể gốc xuất xứ của dòng họ là ở Châu Khê, sau đó đến Mã Lĩnh (núi Mã xã Tân Lộc xưa là Phù Lưu) rồi đến Nghiện thủy (sông Nghèn). Như vậy xa hơn là vị tổ ở Châu Khê thì con cháu chưa biết được.Theo cuốn Gia phổ được viết năm Duy Tân lục niên (1912) bằng Hán Nôm, bản dịch đầu tiên trong quyển “Tiểu sử họ Phan Đình” xuất bản năm 2004 thì họ Phan có các vị tiên tổ tiên sinh là những văn quan, võ tướng.
- Vị tiên tổ thứ nhất: Tiền Lê triều Kỷ vị khoa, (năm 1499) đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân Lịch Nhậm thừa Chánh sứ Nghệ An gia tư Bộ lại Thượng thư, Phan quý công Lan Xuyên bá. Sau này năm 1999 con cháu trong họ tìm hiểu các vị khoa bảng Hà Tĩnh và được sự giúp đỡ của nhà sử học địa phương (Thái Kim Đỉnh) mới biết ngài là Phan Đình Tá sinh năm 1468 (tại xã Tân Lộc, xưa là Phù Lưu), đậu đệ nhị giáp Tiến sĩ, Kỷ Vị khoa), mộ táng ở xứ Ông Nông, dốc Cửa Dộc. Ngày giỗ Tổ là ngày mồng một tháng chạp hàng năm.
-   Thủy tổ tiền Quan viên tử nho sinh tự An Đạo tiên sinh, Thủy tổ tỷ Nguyễn Thị hạng nhị hiệu Từ Tâm.
-   Đức tổ Hoàng tín đại phu, Yên phong phủ trí phủ kiêm hình bộ Khâm hình thanh, tư viên Ngoại lang Phan tướng công tự “Nha Sơn” Thụy Đôn bồ tiên sinh cập tổ tỷ chính thất Lê Thị Ngọc tiết nhụ nhân.
-          Đức tổ Tiền vệ phó Phan tướng công, tự Huệ Lâm tiên sinh
-          Đức tổ: Tiền Triệu Phong, tri phủ tự Chính Đức tiên sinh
-          Khởi tổ: Tiền đặc tiến phụ quốc, Thượng tướng quân kiêm kiên nghĩa, Phó Đề hạt Bích An hầu, tự Chân Đức, thụy Nhân sơn, mất ngày 13 tháng Giêng, mộ táng tại Cầu Tre, xã Trảo Nha. Khởi tổ tỷ là Lê Thị hạng tứ, hiệu Diệu Ngọc.
-          Đức tổ thượng tướng, Cẩm y vệ Vin thọ hầu, Phan tướng công tự Thuần Trung.
-          Cao tổ khảo Tiền kiệt trung tướng quân, hiệu lệnh ty tráng sĩ, thiên hộ chức hương tải hầu, Phan tướng công tự Nguyên phu quân.

Đại diện Hội đồng Phan tộc Hà Tĩnh, Hội đồng Phan tộc Can Lộc và Tiến sĩ Phan Xuân Dũng tại ngày lễ

     Tại gia phả ghi “ Thị tổ Tiền Lê Triều, Kỷ Vị khoa Năm Giáp Ngọ, họ Phan tổ chức làm chay cầu nguyện tổ tiên. Sau đó cứ 3 năm họ tổ chức 1 khoa tế (Đại khoa) vào ngày 15 tháng 7 âm lịch các năm: Tý- Ngọ- Mão- Dậu. Ngoài những việc thường lệ như giỗ- tết- kỵ- lạp hàng năm họ Phan còn có các ngày giỗ: Ngày 1- 12 âm lịch là ngày giỗ “Thị tổ Tiền lê Triều Kỷ Vị khoa đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân lịch nhậm thừa Chánh sứ Nghệ An tư gia lại Bộ thượng thư Phan Tướng công Lan Xuyên bá tiên sinh. Ngày 9- 12 âm lịch là ngày giỗ Thỉ tổ quan viên tứ nho sinh An Đạo và vợ là bà Trần Thị Tâm. Ngày 13- 1 âm lịch là ngày giỗ Thỉ tổ: Tiền phụ quốc Thượng tướng binh kiêm kiên nghĩa phó Đề hạt bích an hầu Phan Tướng công tự Nhân Sơn.

Lễ rước bằng trên đường về nhà thờ họ 

        Một số danh nhân, các bậc tiền bối trong họ như: bà Phan Thị Thuấn 22 tuổi xuất gia tòng phu, chồng là Ngô Cảnh Hoàn chết trận, được vua Minh Mệnh ban sắc “Tiết phụ” và tặng cờ mao tiết trung liệt tôn thần làng Tập Phúc lập đền thờ ở phía nam núi Nghèn (nay là khối phố 1B, làng Nam Sơn, thị trấn Nghèn). Khi Lê Chiêu Thống lên làm vua phong cho bà 4 chữ: “Tiết Liệt phu nhân”. Nhân dân làng Thụy Ái lập đền thờ ngay trên bờ sông. Làng Tập Phúc, xã Trảo Nha chiêu hồn mai táng bà về rú Nghèn, lập đền thờ gọi là đền Trung liệt. Đến đời vua Nguyễn Thành Thái phong 4 chữ vàng “Trung liệt nhất gia” sắc phong “Dực báo trung hưng thượng đẳng tôn thần”. Hiện nay còn có bia đá lược ghi sử tích ở chùa Hà Linh- xã Tiến Lộc- huyện Can Lộc- tỉnh Hà Tĩnh.
      Các vị tiền bối trước đây học ở các trường: tỉnh đạo Hà Tĩnh, Trung Kính Trường Dương ở Huế là các trường ở thủ đô đều có học lực giỏi, nhưng về làm thầy giáo dạy học ở quê nhà hoặc cắt thuốc chữa bệnh cứu người như:  Cụ Phan Phất Tớm học trường Kinh Trung Trường Dương ở Huế đậu 2 trường, đến trường thứ 3 không thi về quê làm nghề cắt thuốc. Các cụ: Phan Đình Nền, Phan Hy Tăng, Phan Đình Tiện, Phan Phi Bằng đều là những thầy giáo, thầy thuốc giỏi.

Lễ đặt bằng công nhận di tích tại nhà thờ họ

       Trong giai đoạn cách mạng sau này, họ có 01 Bà mẹ Việt Nam anh hùng Phan Thị Nhụ…, có 2 cụ là cán bộ tiền khởi nghĩa hoạt động cách mạng trước tháng 8 năm 1945 đó là cụ Phan Đình Thiềm, Phan Giong. Hiện nay, con cháu họ Phan đang công tác học tập khắp mọi miền trên đất nước và ở nước ngoài có nhiều người thành đạt đặc biệt tiêu biểu như:  Phan Đình Bá nguyên là Phó Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, nguyên Cục trưởng Cục 2 Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Tiến sĩ khoa học Phan Xuân Dũng (là con ông Phan Đình Bá) sinh ngày 20/ 05/ 1960, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ- Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ, Môi trường của Quốc hội; là đại biểu Quốc hội khóa XII, XIII.
Dòng họ có 12 Liệt sĩ, 02 người từng ở tù Côn Đảo, 5 thương binh nặng (đã chết 2), 12 thương bệnh, binh các loại khác. Có 18 người là sỹ quan quân đội, công an,  4 người có cấp bậc Thiếu tá trở lên;  02 người nguyên Phó sở ngành cấp tỉnh, 05 người nguyên là Bí thư Đảng ủy xã, 4 người nguyên là Chủ tịch UBND xã; 6 người là Trưởng phòng cấp huyện và tương đương; 1 người nguyên là Phó giám đốc Kho bạc tỉnh; 06 người là Trưởng phó phòng cấp tỉnh; 4 Giám đốc, Phó Giám đốc, chủ doạnh nghiệp: 4; 01 Tiến sĩ, 01 TSKH, có 2 vợ chồng đang học TS tại Mỹ; 8 Thạc sĩ,  80 đại học, 50  ngườiang học đại học, cao đẳng, trung cấp, 4 người đang học tập, công tác, làm ăn ở nước ngoài.

Tiến sĩ KH Phan Xuân Dũng, đại diện cho con cháu thành đạt trong dòng họ thắp hương bái Tổ

       Phan Đình Trảo Nha là một dòng họ có bề dày truyền thống, có di tích lịch sử để lại từ lâu đời, kinh tế ổn định (hiện nay trong họ còn khoảng chưa đến 2% hộ nghèo), gần 100% là gia đình văn hóa. Họ Phan được UBND thị trấn Nghèn công nhận là dòng họ hiếu học 5 năm liền (2003- 2008). Được đón nhận Bằng công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh là niềm tự hào, vinh dự của toàn thể cháu con trong dòng họ.

Bảo Phan