PGS.TS, Q. Viện trưởng Viện sử học Việt Nam Đinh Quang Hải,  Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Hà Văn Thạch, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Đặng Quốc Vinh,  đại diện một số sở, ban ngành,đoàn thể, địa phương và con cháu họ Hà trong và ngoài tỉnh đã tới dự.
PGS.TS Đinh Quang Hải - Q. Viện trưởng Viện sử học VN trong Báo cáo đề dẫn Hội thảo đã khẳng định: Dòng họ Hà là một trong những dòng họ lâu đời và nổi tiếng của xứ Nghệ, nổi bật với truyền thống yêu nước và khoa bảng của dòng họ Hà gốc ở Tỉnh Thạch.

        Từ tài liệu các nguồn tài liệu chính sử và tư sử, các tham luận đều khẳng định Thủy tổ của của dòng họ Hà trên địa bàn hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh là Tướng quân Hà Mại (1334-1410), tự là Hà Tông Hiểu quê gốc ở xứ Bắc nhưng sinh cơ lập nghiệp tại Tĩnh Thạch ( Tùng Lộc- Can Lộc) theo nghiệp võ, từng là chỉ huy Cấm vệ quân dưới triều vua Trần Dụ Tông. Ông có nhiều công lao trong việc trông coi giữ trấn Nghệ An đối phó với quân Chiêm Thành thường xuyên quấy phá Đại Việt và sau đó chống lại giặc Minh xâm lược. Đến năm 1410, tướng quân Hà Mại qua đời tại căn cứ Hồng Lĩnh. Ông được triều đình nhà Trần phong chức  vị Phụ quốc thượng tướng quân, Thượng vị hầu, Bắc sứ, Trấn thủ Nghệ An. Ngoài Thủy tổ Hà Mại, dòng họ Hà Nghệ Tĩnh qua các triều đại, có rất nhiều nhân vật có tên tuổi, là các Tiến sĩ  được khắc tên trong Quốc tử giám cho đến các võ quan giữ các chức vụ quan trọng của triều đình như: Hà Tông Chính, Hà Công Trình, Hà Tông Mục, Hà Tông Huân, Hà Tông Quyền, …, cho đến trong thời kỳ cận đại và hiện đại như: Hà Huy Tập, Hà Quang Tập, Hà Huy Giáp, Hà Xuân Trường, Hà Học Trạc, Hà Văn Tấn, Hà Huy Khoái, Hà Huy Khôi, Hà Học Ngô,…và rất nhiều con cháu họ Hà đã trở thành những cán bộ lãnh đạo từ Trung ương đến tỉnh, huyện.. Riêng ở Hà Tĩnh, nhiều con cháu họ Hà hiện đang giữ các chức vụ chủ chốt quan trọng trong hệ thống chính trị cấp tỉnh, cấp huyện: Hà Văn Thạch, Hà Văn Hùng, Hà Châu, Hà Văn Trọng, Hà Tiến Lam…
            Tại Hội thảo, có 32 tham luận đã gửi đến BT trong đó có nhiều tham luận của hội viên Hội liên hiệp VHNT Hà Tĩnh như: Hồ Hữu Phước, Phạm Quang Ái, Đức Ban, Hà Quảng, Trần Đức Cường...được chia thành 4 nhóm vấn đề: Truyền thống họ Hà – Nghệ Tĩnh trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, Một số gương mặt tiêu biểu của họ Hà – Nghệ Tĩnh thời kỳ trung đại và cận đại Việt Nam, Tiếp nối truyền thống của họ Hà – Nghệ Tĩnh thời kỳ trung đại, Bảo tồn và phát huy giá trị các di tích của họ Hà – Nghệ Tĩnh. Nhiều tham luận đã đi sau phân tích những đóng góp lớn trong lịch sử của các nhân vật họ Hà trong võ công, văn nghiệp.
        Bằng những nghiên cứu khoa học công phu, các tác giả đã làm rõ truyền thống cao đẹp của dòng họ Hà, đồng thời khuyến khích công tác nghiên cứu, bảo tồn, tôn tạo để phát huy giá trị di tích, giá trị tinh thần truyền thống của của dòng họ Hà – Nghệ Tĩnh.

Bảo Phan