Đội trò Kiều xã Tiên Điền tập luyện

     Cụ Nguyễn Du quê ở xã Tiên Điền huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh) là người viết “Truyện Kiều”, thế nhưng trò Kiều lại phát sinh ở huyện Đông Thành, phủ Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Vào những năm 1918 – 1920, trò Kiều du nhập về xã Tiên Điền nhờ công của 3 anh em Trần Văn Lan, Trần Văn Thiều và Trần Văn Ân. Trong vòng 20 năm, từ khi được truyền về quê hương cụ Nguyễn Du đến năm 1944, trò Kiều rất thịnh hành. Đêm khuya dù mưa hay nắng hễ nghe tiếng trống trò của Tiền Giáp nổi lên, người làng rủ nhau đi xem nhà trò tập hát. Từ Tiên Điền, trò Kiều đã lan tỏa sang các xã Xuân Mỹ, Cổ Đạm, Xuân Liên, Xuân Lĩnh…

     Theo ông Nguyễn Mậu, năm 2000 nguyên Chủ tịch UBND huyện Nghi Xuân Hoàng Đình Hà chỉ đạo phòng Văn hóa – Thông tin triển khai phục hồi, dàn dựng trò Kiều để chuẩn bị biểu diễn phục vụ lễ hội kỷ niệm 240 năm ngày sinh Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du. Ông Nguyễn Ban lúc đó là Trưởng phòng Văn hóa – Thông tin Nghi Xuân đến gặp vợ chồng ông Nguyễn Mậu và bà Trần Thị Phượng (vai Kiều) đề nghị  cộng tác khôi phục lại trò Kiều.

     Nhưng khi bước vào sưu tầm kịch bản thì gặp nhiều khó khăn bởi cả xóm không ai nhớ câu hát trò Kiều nào nữa; kịch bản lại bị thất lạc, nhiều đoạn không sưu tầm được. Vợ chồng ông Mậu, bà Phượng lặn lội đi khắp nơi như Xuân Liên, Xuân Lĩnh để tìm kịch bản nhưng cũng chỉ tìm được một vài trích đoạn. Ông Mậu có người chị ruột từng đóng vai Thúy Kiều biểu diễn phục vụ trong lễ kỷ niệm 200 năm ngày sinh cụ Nguyễn Du, nay lấy chồng về Hương Sơn. Vợ chồng ông khăn gói lên miền ngược gặp chị gái để hỏi lại. Song người chị cũng chỉ nhớ được một ít câu hát trong vài trích đoạn của vở diễn. Chị Trần Thị Phượng, vợ ông Mậu cũng nhớ được dăm đoạn  và mấy làn điệu. Vợ chồng ông Mậu phải dựa vào trí nhớ của những người trong đội trò Kiều ngày trước để sưu tầm, ghi chép, tìm kiếm kịch bản.

     Như con ong cần mẫn hút mật, sau 5 tháng sưu tầm, chỉnh lý, hoàn thiện kịch bản, ông Mậu tiến hành thành lập đội trò Kiều và bắt tay vào việc dàn dựng, tập hát, tập múa trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn đủ thứ. Vấn đề vũ đạo của trò rất quan trọng, nhưng ít người nhớ đầy đủ để hướng dẫn cho lớp trẻ. Trang phục của trò Kiều cầu kỳ, điều kiện âm thanh, ánh sáng cho biểu diễn múa hát của đội trò cơ sở nơi thôn xóm rất khó khăn. Tuy được phòng Văn hóa – Thông tin hỗ trợ một ít về tài chính, nhưng kinh phí luyện tập, việc tổ chức tập múa hát và chế độ bồi dưỡng cho diễn viên rất nhiều, không đủ trang trải. Thế nhưng đội trò Kiều xã Tiên Điền đã cố gắng, vượt khó khôi phục, dàn dựng để công diễn ra mắt công chúng xã nhà.

     Năm 2001 sau nhiều năm vắng bóng, lần đầu tại sân UBND xã Tiên Điền đội trò Kiều  của xã do ông Mậu đứng đầu đã có tối biểu diễn rất thành công.

     Năm 2005 trong dịp kỷ niệm 240 năm và năm 2010 kỷ niệm 245 ngày sinh của Đại thi hào Nguyễn Du, Đội đã diễn trích đoạn “Kim Kiều hẹn ước” phục vụ lễ hội trước đông đảo bà con. Từ tháng 7/2015 lại nay, đội trò Kiều xã Tiên Điền đã tổ chức biểu diễn nhiều lần phục vụ chương Trình truyền hình Quân đội về quay để phát sóng vào tuần lễ văn hóa tìm hiểu cuộc đời, thân thế và sự nghiệp của cụ Nguyễn Du. Hiện tại, vợ chồng ông Nguyễn Mậu và anh chị em diễn viên trong đội trò Kiều đang hăng say luyện tập để phục vụ tuần văn hóa kỷ niệm 250 năm ngày sinh và vinh danh Danh nhân Văn hóa thế giới, Đại thi hào Nguyễn Du.

Theo Đặng Viết Tường/Công luận