Trong những ngày mùa thu tháng Tám chợt vang vọng trong tôi giai điệu da diết bài hát “Trời Hà Nội xanh” của nhạc sĩ Văn Ký: “Xanh xanh thắm bầu trời xanh Hà Nội - Hồ Gươm xanh như mái tóc em xanh” xanh thắm một sắc xanh đằm thắm cao vời thắm thiết. Mùa thu là mùa đẹp nhất trong năm, mùa thu Hà Nội đẹp nhất cả nước gắn với một kí ức lịch sử: Cách mạng tháng Tám. Mùa thu thiên nhiên và mùa thu cách mạng mở ra một trang sử mới hào hùng của đất nước. Nhà thơ Tố Hữu trong niềm cảm hứng dào dạt của mạch thơ “Ta đi tới” đã không kìm nén được cảm xúc dâng trào: “Tháng Tám mùa thu xanh thắm - Mây nhởn nhơ bay - Hôm nay trời đẹp lắm - Mây của ta trời thắm của ta - Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”. Một khẳng định, một niềm tin mở ra bát ngát chân trời mới sang một trang sử mới của đất nước Việt Nam “Rũ bùn đứng dậy sáng lòa” trong thơ Nguyễn Đình Thi. Một mùa thu xanh thắm đất trời cũng là mùa thu rạo rực lòng người cùng hòa chung cộng hưởng.

Nhớ lại những ngày Cách mạng tháng Tám qua những thước phim tư liệu, những áng thơ, những bản nhạc lòng ta vẫn còn như được sống lại thăng hoa với những giây phút hào hùng trong niềm vui đắm say bất tuyệt âm hưởng bài hát “19-8” của nhạc sĩ Xuân Oanh: “19-8 khi quốc dân căm hờn kêu thét - Tiến lên cùng hô mau diệt ta hết quân thù chung - 19-8 ánh sáng tự do đưa tới - Cờ bay nơi nơi muôn ánh sao trời”. Ta vẫn còn nghe lời kêu gọi Bác Hồ kính yêu: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc đã đến. Toàn thể đồng bào ta hãy đứng dậy đem sức ta mà giải phóng cho ta”. Và kỳ diệu thay Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ với 15 tuổi đời cùng lực lượng nhỏ bé của mình khoảng 5000 đảng viên đã tổ chức cách mạng thành công trên khắp đất nước Việt Nam.

Không khí Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội ảnh hưởng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 19/8/1945. (Ảnh: Tư liệu/VN)

Những ngày này khi trở lại Thủ đô Hà Nội đứng trước Quảng trường Nhà hát Lớn trong nắng thu vàng ngọt mật ong dưới những tán cây xanh cổ thụ xòe rộng chấp chới xanh tươi bao mắt lá, tôi hồi tưởng lại cách đây 81 năm hàng chục vạn người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận theo các ngả đường tập trung về đây. Và một cuộc mít tinh lớn chưa từng có đã diễn ra với đại diện Việt Nam tuyên bố: Tổng khởi nghĩa!. Tôi có dịp trở lại Tân Trào bồi hồi đứng dưới gốc đa xòe tán nắng xanh vẫn còn như thấy hình ảnh trong những trang hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về những ngày chuẩn bị tổng khởi nghĩa: “Trước mặt toàn thể đại biểu tham dự đại hội, trước mặt toàn thể bộ đội tập hợp dưới cờ tôi thay mặt ủy ban khởi nghĩa tuyên đọc bản quân lệnh số 1 cho giải phóng quân”. Thành công của cách mạng tháng Tám là tạo dựng và chớp thời cơ lớn khi chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” được Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ban hành ngày 12/3/1945 xác định Phát xít Nhật là kẻ thù chính nêu rõ thời cơ cách mạng đang đến gần và đề ra nhiệm vụ cấp bách là phát động kháng Nhật cứu nước để tiến tới Tổng khởi nghĩa. Cách mạng tháng Tám thành công là sự tập hợp đại đoàn kết dân tộc bằng cả sức mạnh toàn dân, cả truyền thống 4000 năm lịch sử đã hội tụ hun đúc khơi dậy và phát huy cao độ chủ nghĩa yêu nước.

Tháng Tám vào thu ta chợt nhận ra trong ngọn gió đã có chút heo may lẫn vào, đêm đã hơi se se trăng đã hơi lành lạnh. Khi thu đến ta nói là sang thu cho ta cảm giác độ lượng và tin cậy. Sang thu cũng là lúc một mùa quả ngọt mà bao nhiêu hoa đã từng tưng bừng khoe sắc hết mình trong nồng nàn mùa hạ để bây giờ lắng lại đúc kết sinh thành quả ngọt sinh sôi. Xanh thắm trời thu tháng Tám - Một sắc xanh đến nao lòng đến bao hồi hợp bao liên tưởng bao cung bậc. Ở những bản làng vùng cao xa xôi đồng bào dân tộc đang dệt những tấm thổ cẩm đan bao sắc màu như gửi gắm vào đó sự thanh lọc của mưa của nắng của gió của mây, của chập chùng vó ngựa để chuẩn bị cho một cái “Tết Độc lập”. Trên đảo xa các chiến sĩ nhận ra sắc thu, nhận ra xanh thắm trời thu qua đổi thay mùa lá của cây phong ba bão táp ngấm bao gió biển mặn mòi và sắc lá như dày hơn thắm hơn đậm hơn như một vẻ đẹp vĩnh cửu trường tồn cùng đất nước. Các anh chắc tay súng dưới vòm trời xanh Tổ quốc bởi: “Rừng xanh đây là của chúng ta - Núi rừng đây là của chúng ta - Những cánh đồng thơm mát - Những ngã đường bát ngát - Những dòng sông đỏ nặng phù sa” (Đất nước - Nguyễn Đình Thi).

Hà Tĩnh, ngày 14/8/2026

N.N.P