SEN QUÊ BÁC

Nắng toả đường sen, cây toả xanh

Chim bay chuyền cánh, hót chuyền cành

Gặp mùa sen nở ao quê Bác

Ôi sáng tháng Năm, sáng mát lành

Sen giữa lòng ao, sát mặt đường

Có sen ao bỗng hoá thành gương

Ríu ran đàn cháu quanh soi bóng

Hương trẻ, hương sen, quyện mến thương

Sen đẹp soi mình mặt gương ao

Gợi về một thuở đọng ca dao

Sen từng nhắc nhở người trong, đục

Bông trắng, lá xanh, hương ngọt ngào

Bông sen đẹp nhất hồ Đồng Tháp

Ai đã nâng niu kính tặng Người

Từ độ Thành Sen chung đất nước

Tỏa khắp nhân gian, mọi cuộc đời

Sáng nay cháu lại về quê nội

Bác ơi! Sen cũng nở trắng ngần

Nắng hè sao lắm bâng khuâng nhớ

Bát ngát đất trời, bát ngát xuân...

                                                  Trần Hữu Thung

Khu lưu niệm Bác Hồ về thăm Hà Tĩnh (phường Thành Sen). Ảnh: Báo Hà Tĩnh

Lời bình:

Nhà thơ Trần Hữu Thung - tác giả bài thơ “Thăm lúa” nổi tiếng là người con quê Nghệ An, quê hương của Bác Hồ kính yêu. Vì thế khi viết về Bác, về những phẩm chất cao đẹp của Bác, ông đã liên tưởng và chọn hoa sen “Sen quê Bác” làm tứ thơ với bao nỗi niềm xúc động và thiêng liêng lại rất gần gũi và thân thương.

Tháng Năm mà nhà thơ gọi là: “Ôi sáng tháng Năm, sáng mát lành” có ngày sinh nhật Bác Hồ và làng Sen quê Bác đã trở thành địa chỉ đỏ, một “quê chung” của bao người. Về thăm quê Bác, về với “Sen quê Bác” là được trở lại một cội nguồn nơi sinh ra con người vĩ đại, vĩ nhân nhưng cũng rất bình dị thanh cao, thanh bạch, thanh khiết, một đài sen thơm ngát tỏa hương. Đó là một làng quê Việt giống bao làng quê khác nhưng làng Sen quê Bác có một loài hoa mà người dân Việt xem đó là quốc hoa: hoa Sen. Hoa sen không những nở ở ao làng mà còn là một biểu tượng logo gắn trên các cánh bay của hãng hàng không đến với bạn bè quốc tế. Suốt một đời Bác sống giữa lòng dân gần gũi với Nhân dân, chăm lo đời sống thường nhật của Nhân dân thì ở đây hoa sen quê Bác: “Sen giữa lòng ao, sát mặt đường” để “Có sen ao bỗng hoá thành gương”. Gương ở đây cũng có thể là tấm gương của Bác “Một đời thanh bạch chẳng vàng son” như nhà thơ Tố Hữu từng ca ngợi Bác. Hình ảnh hoa sen, phẩm chất hoa sen “Bông trắng, lá xanh, hương ngọt ngào” đã tỏa ra hương sen để “Ríu ran đàn cháu quanh soi bóng”. Tất cả đều toát lên một vẻ đẹp của Bác để “Sen từng nhắc nhở người trong, đục”. Cái hay của tứ thơ là nhà thơ không nói nhiều về Bác chỉ đặc tả hoa sen và lan tỏa hương sen gợi cho ta những hình ảnh đẹp về Bác thật tinh tế, nhẹ nhàng mà có sức thu hút thuyết phục.

Nhà thơ Bảo Định Giang đã có một câu thơ rất hay mà lâu nay ta cứ tưởng đó là một áng ca dao: “Tháp Mười đẹp nhất hoa sen - Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ”. Và trong bài thơ “Sen quê Bác” nhà thơ Trần Hữu Thung đã nới rộng biên độ ăng ten tâm hồn mình tới “Bông sen đẹp nhất hồ Đồng Tháp” ở đó có khu mộ của cụ Nguyễn Sinh Sắc - thân phụ Bác Hồ và hoa sen, hương sen như: “Tỏa khắp nhân gian, mọi cuộc đời”. “Sen quê Bác” sen của làng Sen đã nhân rộng, đã rạng rỡ, đã tỏa hương đến mọi miền đất nước. Sen Đại nội Huế - một địa chỉ thân thương mà Bác đã gắn bó những năm tháng tuổi thơ khi theo cha mẹ vào Huế. Sen Hồ Tây là Thủ đô nơi có ngôi nhà sàn của Bác lộng gió. Hà Tĩnh quê tôi còn lưu giữ kỷ niệm lần đầu Bác về thăm đứng trên cầu tre giữa hồ Sen và nơi đó được đặt tên là Thành Sen.

Bốn khổ thơ đầu như bốn cánh sen tỏa ra với những cung bậc với bao tinh cảm thắm thiết, thì khổ thơ cuối như cánh sen thứ năm khép lại đài sen với điểm nhấn: “Sáng nay cháu lại về quê nội - Bác ơi! Sen cũng nở trắng ngần”. “Trắng ngần” hay là sự thanh bạch tinh khiết viết về Bác, thiết nghĩ hình tượng hoa sen, hương sắc hoa sen đã nói lên tất cả đó cũng chính là hạt nhân tâm sen lung linh rạng ngời của “Sen quê Bác”.

Hà Tĩnh, ngày 14 tháng 5 năm 2026

N.N.P