Khi những đàn én từ ngoài khơi bắt đầu chao liệng dưới bầu trời Vũng Áng thì muôn màu sắc lá, cỏ, cây... cũng đang đua nhau vươn dậy chào đón xuân về. Giữa không khí náo nức đầu năm mới tại các công trường, nhà máy, bến cảng, khu tái định cư... những cánh én ngơ ngác trước vẻ đẹp quyến rũ của vùng đất lành đang dang tay chào đón, chắc chắn không những chúng không thể nào hình dung được những cảnh tượng vừa xảy ra ở đây bởi hai cơn bão, lũ lịch sử vô cùng tàn khốc, mà có lẽ ngay cả tổ tiên chúng cũng chưa từng chứng kiến từ hàng trăm năm qua.

Nhớ lại năm 2017, một cơn bão được xem là khủng khiếp nhất từng diễn ra tại xứ này cũng chưa thấm vào đâu. Lúc đó tôi đang lái chiếc ô tô 5 chỗ chạy trên đường từ ngã ba Quốc lộ 1A xuống cảng thì thấy gió giật như muốn hốt cả chiếc xe ném đi. Tôi vội lao xe vào một nhà nghỉ bên đường thét lớn gọi chủ nhà mở cửa chạy vào xin trú nhờ. Cùng lúc đó, có một chiếc cotainer nặng cả trăm tấn chạy ngược chiều từ phía Nam hầm đường bộ qua Đèo Ngang. Vừa chui ra đến cửa Bắc thì bất ngờ xe bị bão quật ngã nằm chềnh ềnh ra ngay giữa đường. Sau khi bão tan tôi cứ đinh ninh đó là cơn bão lớn nhất mà trong đời tôi từng gặp.

Vậy nhưng so sánh với cơn bão số 10 (Bualoi) diễn ra cuối tháng 9 năm 2025, người dân ở đây cho rằng quá khập khiễng, vì bão Bualoi có sức tàn phá mạnh hơn và dai dẳng hơn nhiều. Đã mấy tháng rồi nhưng chị Trịnh Thị Thiện (37 tuổi), Bí thư chi bộ khu phố Trường Lại, phường Vũng Áng vẫn chưa hết bàng hoàng kể lại rằng, hầu như gần 100% nhà cửa trong khu phố của chị đều bị hư hại. Riêng nhà  chị thuộc diện kiên cố nhất so với hàng xóm, nhưng khi bão đổ về, dù ngồi đóng chặt cửa lại vẫn cảm thấy nhà cứ rung chuyển như gặp phải trận động đất mạnh. Không lâu sau đó, khi mà người dân đang gồng mình khắc phụ hậu quả cơn bão  để lại, thì cũng ngay tại đây một cơn đại hồng thủy kinh hoàng lại bất ngờ ập đến vây bủa khắp nơi, cô lập quê chị trong biển nước kéo dài trong nhiều ngày liền (từ 30/10 đến 3/11/2025).

Theo số liệu thống kê của Ban quản lý khu kinh tế Vũng Áng và Chính quyền địa phương phường sở tại, thì thiệt hại do cơn bão Bualoi gây ra ước tính lên tới gần 140 tỷ đồng. Trong đó có 50.000m2 nhà kho chứa than, thuộc Dự án nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng được xây dựng kiên cố bằng công nghệ tiên tiến trên thế giới có khả năng chịu đựng sức gió giật cấp 13-14, nhưng bị đánh sập hoàn toàn; 4 hệ thống băng tải thuộc Dự án cầu cảng số 1 và số 2 của Công ty CP Quốc tế Lào - Việt bị vò nát như tờ giấy lộn, chưa kể nhà cửa của người dân bị tàn phá như nói trên...; Còn đối với cơn lũ sau đó lại chẳng khác gì chiếc cào khổng lồ ngoặm xuống sạt lở con đê Cơn Trè, ở tổ dân phố Tân Long. Nếu không có sự ứng cứu kịp thời của các lực lượng chức năng thì chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra với hàng trăm tính mạng người dân. Lũ cũng nhấn chìm 3 điểm trường học, 500 ngôi nhà dân trong biển nước, làm sạt lở và hư hỏng tuyến đường chính xuống cảng ... 

Vậy nhưng trong thảm họa của thiên tai như thế lại có một loài cây thấp bé, lá mỏng thân mềm vẫn lên xanh. Người dân địa phương gọi đó là cây muổm chuổm, thuộc họ rau răm, có tên khoa học là (Polygalaceae), một loại thảo dược thường được sử dụng rộng rãi trong các bài thuốc dân gian. Dù gọi thế nào thì từ ngàn xưa đến nay, trải qua bao khó khăn hoạn nạn, nhưng cứ nhìn thấy cây muổm chuổm là người dân Vũng Áng có thừa niềm tin và tự hào để đặt cược số phận của mình vào đó. Công dụng của nó còn được người dân Vũng Áng chứng minh từ hàng trăm năm nay, nhất là đặc trị chữa các vết thương, hay các bệnh tật phát sinh sau bão lũ như viêm nhiễm đường ruột, bệnh ngoài da, đau mắt đỏ...

Đúng là giữa muôn màu sách lá cây, muổm chuổm vẫn âm thầm lặng lẽ nảy nở sinh sôi không kể bất cứ nơi nào ở Vũng Áng. Miễn rằng ở đó có hơi thở của đất và hơi ấm của con người bản xứ. Có lẽ do vậy mà loài cây này ở đây cũng khác biệt hơn ở bất cứ vùng miền khác, với mùi vị hăng hơn, màu xanh đậm hơn, rễ bám sâu hơn, thân sần sùi gân guốc hơn và lá dày hơn. Đúng là giữa miền thiên nhiên quá ư khắc nghiệt, thì với loài cây có những đặc tính khác biệt đó, ông trời đã ưu ái ban tặng cho con người xứ này một người bạn đồng hành "vĩ đại" với họ, để cây và người nương tựa vào nhau mà sẵn sàng vượt qua tất cả để vươn lên.

Không nghi ngờ gì nữa, phường Vũng Áng hiện nay Là nơi tập trung Khu kinh tế lớn nhất Miền Trung với hàng trăm dự án đầu tư lớn như: Cụm cảng Vũng Áng - Sơn Dương, Nhà máy gang thép Formosa, Nhà máy sản xuất ô tô điện VinFast Hà Tĩnh... cùng với đó là sự hiện diện của gần 25.000 lao động đến từ khắp nơi, trong đó có hàng ngàn người nước ngoài đang sinh sống góp sức xây dựng Vũng Áng  giàu đẹp hơn; Hà Tĩnh cũng đang thực hiện hóa mục tiêu Vũng Áng trở thành khu kinh tế đa chức năng, trung tâm công nghiệp động lực, logistics của tỉnh...

Đồng chí Nguyễn Duy Lâm, UV BCH Trung ương Đảng - Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh thăm và trao quà cho các hộ nghèo, hộ người có công tại phường Vũng Áng

Ông Nguyễn Thế Anh - Chủ tịch UBND phường Vũng Áng phấn khởi cho biết: Đồng hành với không khí vui tươi đón Tết nguyên đán năm Bính Ngọ, chính quyền địa phương cũng đang tích cực phối hợp với các cấp, ngành thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, tái định dân cư cho các hộ dân thuộc diện di dời. Như vậy dân cư ở khu phố Trường Lại và các tổ dân phố khác nằm trong diện di dời sẽ sớm về nơi ở mới với điều kiện hạ tầng được quy hoạch đầu tư bài bản.

Trước ngưỡng cửa mùa xuân năm Bình Ngọ, dưới bầu trời xanh với những đàn én liệng giữa bạt ngàn mai, đào hoa lá, và muôn màu cuộc sống vui tươi của đất với người ngày mới hôm nay khiến lòng ta càng khấp khởi! Nhớ lại ngày bắt đầu thành lập Khu kinh tế Vũng Áng, tôi cùng nhà thơ Trần Nam Phong từng xuống làng Hải Phong ngắm nhìn cửa biển lúc ấy còn hoang sơ qua khúc xạ mặt trời mùa hạ thật lung linh, nhưng cũng chạnh buồn bởi cuộc sống của người dân còn nghèo khó; chúng tôi cũng đã thức trọn đêm uống rượu với cá khô trên bờ cát để ngắm ánh trăng bồng bềnh trên lưng sóng, rồi tôi thi hứng mấy câu thơ:

Dường như những sợi khói cũng đợi chờ kiên nhẫn từ khi nơi đây bắt đầu hình thành sự sống

Dường như trăng tròn vẫn đậu trên tháp nhà thờ từ hàng trăm năm, báo hiệu những cánh buồm lo âu dầm mình bao đêm trắng trở về cơn sóng lặng

Hoài vọng từ khi nơi đây chụm nên xóm nên làng

Những năm biển khô cháy nứt chân chim, ruộng, vườn vùi dưới bão tố sóng thần

Như sỏi đá, sim mua chung lưng đấu cật với người và biển cả

Ngậm ngùi qua bao cuộc nhục nhằn kết duyên thành vương miện đội mặt trời  Vũng Áng rực cháy niềm tin!

Cảng Vũng Áng

Tôi cũng không ngờ rằng Vũng Áng từ một vùng đất đói nghèo heo hút nay đã trở thành một đô thị lớn và không ngừng phát triển. Những gì đã từng làm nên diện mạo của mảnh đất này không thể đong đếm được, nhưng tôi luôn tin rằng ở đó vẫn có sự đóng góp không nhỏ của một loài cây dại mang tên muổm chuổm!

15/2/2026 (Tết năm Bính Ngọ)

N.N.V