03-12-2015 - 16:38

"Truyện Kiều & Thơ văn quanh Truyện Kiều" của Nhà nghiên cứu văn nghệ dân gian Thái Kim Đỉnh

Cùng với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ kỷ niệm 250 năm Ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du (1765 - 2015), chúng tôi xin trân trọng giới thiệu cuốn sách "Truyện Kiều & Thơ văn quanh Truyện Kiều" của Nhà nghiên cứu văn nghệ dân gian Thái Kim Đỉnh ( Tập V) nằm trong Tuyển tập Thái Kim Đỉnh do Nhà xuất bản Đại học Vinh ấn hành tháng 11/2015.

Bìa sách "Truyện Kiều & Thơ văn quanh Truyện Kiều" của Thái Kim Đỉnh

CHỈ ĐẠO TUYỂN CHỌN

BAN THƯỜNG VỤ TỈNH ỦY HÀ TĨNH

BAN TUYỂN CHỌN
_______________

- ÔNG ĐẶNG QUỐC VINH
Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy - Trưởng Ban

- ÔNG BÙI ĐỨC HẠNH

Giám đốc Sở Văn hóa thể thao và Du lịch - Phó Ban

- ÔNG HÀ TIẾN LAM
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy - Phó Ban

- Nhà văn PHAN TRUNG HIẾU
Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật - Phó Ban

- ÔNG ĐẶNG THANH HẢI Chánh Văn phòng Tỉnh ủy - Thành viên

- Nhà văn ĐỨC BAN
Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Hà Tĩnh - Thành viên

- Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian PHAN THƯ HIỀN Chi hội trưởng Chi hội Văn nghệ dân gian Hà Tĩnh - Thành viên

- Nhà lý luận phê bình HÀ QUẢNG - Thành viên

- Nhà nghiên cứu văn hóa LÊ VĂN TÙNG - Thành viên

- ÔNG NGÔ ĐỨC HUY- Nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy

Bí thư Thành ủy - Thành viên

- BÀ LÊ THỊ VÂN
Trưởng phòng Lý luận chính trị và Lịch sử Đảng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy - Thành viên

GIỚI THIỆU CHUNG

1. Thái Kim Đỉnh, bút danh Vũ Hoàng, sinh ngày 24 tháng 10 năm Bính Dần (1926), tại làng Tường Xá, tổng Thịnh Quả, huyện La Sơn, phủ Đức Thọ (nay là xã Đức Châu, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Năm 1945, mười chín tuổi, ông đã là Bí thư Thanh niên cứu quốc, tham gia Ủy ban khởi nghĩa, Ủỷ ban nhân dân lâm thời xã. Năm 1946, ông gia nhập Đảng Cộng sản. Năm 1947 lên Phòng Tuyên truyền huyện Đức Thọ. Rồi cán bộ Ban liên lạc Bắc Trung bộ, Bưu điện Liên khu 4, Công đoàn Hà Tĩnh, Thanh niên Việt Nam huyện Đức Thọ, Hội đồng cung cấp Trung Lào, Công trường Đê La Giang, cán bộ Ty tuyên truyền, Ty Văn hóa Hà Tĩnh…

Thái Kim Đỉnh làm thơ, viết văn từ lúc còn đi học, là Hội viên Hội sáng tác Văn nghệ Liên khu 4 từ năm 1956. Năm 1958, ông làm Tổ trưởng Tổ sáng tác Văn nghệ của Ty Văn hóa Hà Tĩnh, thực thi đầy đủ nghĩa vụ của một viên chức Biên tập, xuất bản: Biên tập, xuất bản “Tập san Văn hóa quần chúng”, “Tập san Văn hóa Hà Tĩnh”, “Tập san Sông La”. Năm 1970, ông trở thành Hội viên Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, phụ trách Trưởng tiểu ban Văn nghệ dân gian Hà Tĩnh. Ông là học trò, là bè bạn với những người uyên bác, thâm nho trong làng Văn hóa như Nguyễn Đổng Chi, Trịnh Xuân An, Xuân Tửu, Hồ Tôn Trinh, Thanh Minh, Hoàng Nguyên Kỳ, Trần Hữu Thung, Ninh Viết Giao, Trần Quốc Nghệ… Từ ấy, với những quan tâm đến mê đắm, những phụng thờ linh thiêng các giá trị văn hóa truyền thống của quê hương, xứ sở, với sự cẩn trọng, sâu sắc của một nhà nghiên cứu, sự chính xác của một nhà khoa học, sự đa cảm, lãng mạn của một nghệ sỹ, Thái Kim Đỉnh miệt mài điền dã, khai thác, sưu tầm, nghiên cứu văn hóa, lịch sử… xứ Nghệ.

2. Bắt đầu từ tập Truyện dân gian “Cá gáy hóa rồng” in năm 1972 đến “Bốn thi sỹ trong phong trào Thơ mới” in năm 2015, ông đã cho ra mắt bạn đọc 90 tác phẩm (in riêng, chủ biên, in chung, soạn chung) và 6 tác phẩm chép tay, hoặc đánh máy vi tính chưa có điều kiện xuất bản. Tác phẩm của Thái Kim Đỉnh thuộc nhiều loại hình: Văn học (Truyện, ký, thơ, nghiên cứu, giới thiệu); Văn hóa dân gian (Sưu tầm, khảo cứu chuyện kể, thơ ca, nhạc, lễ hội, kiến trúc, sân khấu, ẩm thực, phong tục tập quán… vùng Nghệ Tĩnh); Văn học Hán Nôm (Sưu tầm, dịch thuật, giới thiệu, chú giải tác phẩm văn, thơ); Lịch sử (nghiên cứu, lý giải một số vấn đề và tiểu sử, hành trạng một số nhân vật lịch sử), Nghiên cứu văn hóa (giới thiệu, khảo cứu, khảo dị, khảo đính di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, địa chí huyện, xã và những vấn đề về văn hóa trong không gian xứ Nghệ với sự kết hợp hài hòa cách nhìn đồng đại và lịch đại). Tất cả chứa đựng một khối lượng tư liệu phong phú với những chú thích cặn kẽ, những khảo luận công phu, khoa học.

3. Hàng chục năm qua, tác phẩm của Thái Kim Đỉnh đã được một số tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, các Nhà xuất bản ở TW và địa phương in và tái bản nhiều lần. Tuy nhiên, đó là những tác phẩm đứng độc lập, xuất phát từ nhu cầu riêng của cơ quan xuất bản, không theo một quy họach/ kế hoạch chung nào. Mặt khác, còn nhiều tác phẩm có giá trị của ông chưa được xuất bản một cách đầy đủ, hệ thống.

4. Nhận thấy, những tác phẩm sưu tầm, nghiên cứu có giá trị của Thái Kim Đỉnh sẽ làm giàu có thêm cho văn hóa Hà Tĩnh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ “xây dựng văn hóa, con người Việt Nam” theo tinh thần NQ TW 9 (Khóa XI); nhận thấy những đóng góp bền bỉ của Thái Kim Đỉnh hơn nửa thế kỷ qua cho quê hương, đất nước là vô cùng quý báu, Tỉnh ủy tỉnh Hà Tĩnh giao cho Ban Tuyên giáo chủ trì chọn lọc, biên tập, xuất bản “Tuyển tập Thái Kim Đỉnh”

Căn cứ vào các loại hình văn hóa dân gian và văn chương hiện đại; xem xét giá trị nội dung và giá trị tư liệu của các tác phẩm, bước đầu “Tuyển tập Thái Kim Đỉnh” được phân chia và xếp thành 7 tập: I - Văn hóa dân gian Nghệ Tĩnh, gồm các nội dung: Kiểm kê kho văn hóa dân gian ở Hà Tĩnh, Văn hóa dân gian Nghệ Tĩnh, Một ít tư liệu về ca trù ở Hà Tĩnh, Truyện dân gian Nghệ Tĩnh, Lễ hội dân gian Hà Tĩnh; II- Nghệ Tĩnh - Đất và Người - phần thứ nhất, gồm: Sông núi quê hương, Làng và làng nghề, Di tích lịch sử, văn hóa Hà Tĩnh; III - Nghệ Tĩnh - Đất và Người - phần thứ hai, gồm: Một số vấn đề về lịch sử Nghệ Tĩnh và mấy dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh, Nhân vật lịch sử - văn hóa, Các nhà khoa bảng Hà Tĩnh; IV - Văn chương - Tìm hiểu và giới thiệu, gồm: Văn chương- tìm hiểu và giới thiệu, Bốn thi sỹ trong phong trào thơ mới, Tác gia Hán Nôm Nghệ Tĩnh; V - Truyện Kiều và Thơ văn quanh Truyện Kiều, gồm: “Tân Thanh quảng tập” (Văn bản một bản Kiều Nôm sưu tầm ở Tiên Điền); Thơ văn quanh Truyện Kiều; VI- Năm thế kỷ văn Nôm người Nghệ, giới thiệu văn Nôm Nghệ Tĩnh từ đời Trần đến đời Nguyễn, gồm một Tiểu luận và Thơ văn Nôm sưu tập); VII-Văn, Thơ, gồm Thơ chọn lọc, Truyện và Ký tuyển chọn, Truyện dịch từ tiếng Pháp, Thơ dịch từ chữ Hán.

5. Trong tuyển tập, Thái Kim Đỉnh có khai thác, sưu tầm tác phẩm của một số tác giả hữu danh. Ông sử dụng các tác phẩm ấy nhằm một mục đích cung cấp cho bạn đọc một nguồn tư liệu dồi dào, đa dạng, giúp bạn đọc dễ tiếp cận, nắm bắt tác phẩm theo cấu trúc loại hình một cách hệ thống, khoa học. Với hai lý do trên, Ban tuyển chọn nhất trí với cách sử dụng tác phẩm của tác giả.

6. Thực hiện tuyển chọn, giới thiệu bộ sách “Tuyển tập Thái Kim Đỉnh”, chúng tôi muốn trước hết cung cấp cho bạn đọc rộng rãi, đặc biệt là những ai quan tâm tới văn hóa quê hương, xứ sở một nguồn tư liệu phong phú, sinh động, đa dạng, hệ thống chọn lọc từ nhiều lĩnh vực văn hóa dân gian và hiện đại xứ Nghệ. Đồng thời hy vọng “Tuyển tập Thái Kim Đỉnh” là một hành trang văn hóa có giá trị cho các thế hệ người Hà Tĩnh trên con đường thực hiện nhiệm vụ: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”.

Hân hạnh được giới thiệu “Tuyển tập Thái Kim Đỉnh” và chân thành cảm ơn Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Hà Tĩnh, các cơ quan, các nhà nghiên cứu văn hóa, các nhà văn đã giúp Ban tuyển chọn hoàn thành bộ sách này.

Rất mong nhận được sự góp ý của quý bạn đọc để bộ sách được hoàn thiện hơn trong lần tái bản sau.

Trân trọng.

Hà Tĩnh, tháng 11 - 2015
BAN TUYỂN CHỌN

LỜI ĐẦU SÁCH

Nhà nghiên cứu văn hoá Thái Kim Đỉnh là người rất có ý thức, có tôn chỉ rõ ràng về việc sưu tầm di sản văn hoá địa phương. Ngay từ những năm giữa thế kỷ trước, khi còn công tác ở Ty Văn hoá Hà Tĩnh, ông đã có công sưu tầm cất giữ những tư liệu văn hoá địa phương mà thời gian đã phủ lớp bụi mờ. Theo tháng ngày với những lần đi điền dã, qua sách báo cổ kim, qua tư liệu trao đổi bạn bè, đến nay kho tư liệu văn hoá của ông đã có hàng trăm tập ghi chép đầy đặn.

“TRUYỆN KIỀU VÀ THƠ VĂN QUANH TRUYỆN KIỀU” là tập 5 trong trọn bộ “THÁI KIM ĐỈNH TUYỂN TẬP”. Nhân dịp kỷ niệm 250 năm sinh Đại thi hào Nguyễn Du (1765-2015), Ban biên tập đã tuyển chọn những bài viết, tư liệu liên quan đến Nguyễn Du, đặc biệt tác phẩm nổi tiếng “Truyện Kiều” mà ông đã nhiều năm khảo cứu, sưu tầm, biên soạn để ra mắt bạn đọc, với mong muốn có thêm một đóng góp cho ngày đại lễ của Quốc gia và tỉnh nhà.

Trong kho tư liệu của ông liên quan đến Nguyễn Du và “Truyện Kiều”, ở tập sách này chúng tôi tuyển chọn hai phần. Phần 1: tập “Tân thanh quảng tập” - bản mới “Truyện Kiều”; Phần 2: Một số thơ văn quanh “Truyện Kiều”.

Quan điểm của chúng tôi khi tuyển chọn: Không cực đoan cho rằng sưu tầm văn người khác thì không đưa vào tuyển, nhưng chỉ nên đưa nếu tác phẩm đang ở dạng truyền khẩu hay chìm lấp đâu đó mà tác giả đã có công văn bản hóa hoặc tìm kiếm, có sữa chữa, hiệu đính, chú thích và cái chính là có giá trị truyền bá với độc giả. Cái nào đã được các sách khác in, có tên tác giả hoặc ít có giá trị văn học thì sẽ không đưa vào tuyển. Tuyển không cốt đủ mà cốt tinh. Cụ thể ở Phần một: “Tân thanh quảng tập”, đây là bản Kiều Nôm mới mà ông Võ Hồng Huy, sưu tầm được ở chính quê Nguyễn Du mà Thái Kim Đỉnh là người phiên âm, chú thích. Bản Kiều này góp phần làm phong phú thêm kho tư liệu các văn bản Kiều Nôm đang lưu hành, bổ sung thêm một số chi tiết mới cũng như ngôn ngữ có tính địa phương.

Phần hai: Một số thơ văn quanh “Truyện Kiều”. “Truyện Kiều” bất tử là do sức lan toả ảnh hưởng của nó tới quảng đại công chúng. Nhà văn Đặng Thai Mai từng xem “Truyện Kiều” là một trong số ít ỏi các phẩm có sức tác động sâu xa vào cộng đồng như Đônkihôtê, Hămlet, nên sau khi ra đời, các tác giả lấy cảm hừng từ tác phẩm này mà sáng tác rất nhiều. Phần này bao gồm các công trình biên khảo, sưu tập thơ văn cổ kim được sáng tác lấy cảm hứng từ “Truyện Kiều” và Nguyễn Du. Dưới góc nhìn thể tài, ngoài “Lời giới thiệu” có tính khảo cứu còn có phần sưu tập thơ văn khá phong phú (Vịnh Kiều, Tập Kiều, Phỏng Kiều, Nhại Kiều, Phóng tác theo “Truyện Kiều”, Chuyện về Nguyễn Du và “Truyện Kiều”…) Dưới góc nhìn tác giả, có các bài văn học dân gian, các bài khuyết danh, các bài hữu danh. Chọn đưa vào tập sách, chúng tôi chú ý đến chất lượng nội dung, ưu tiên các bài văn học dân gian, bài của các tác giả trước CM tháng Tám; phần các bài thơ sau 1945 về Nguyễn Du, Kiều hay các phóng tác, chuyển thể “Đoạn trường tân thanh”, đa phần chúng tôi không đưa vào tập vì chất lượng không cao hoặc đã được công bố nhiều nơi.

Hy vọng, tập sách” “Truyện Kiều và thơ văn quanh Truyện Kiều” của nhà nghiên cứu văn hóa Thái Kim Đỉnh là một nén tâm nhang tưởng niệm Đại thi hào Nguyễn Du, người con yêu quí của quê hương.

BAN BIÊN SOẠN

. . . . .