Đại tá, nhà thơ Phạm Ngọc Cảnh sinh ngày 20/7/1934 tại thị xã Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 13 tuổi, ông rời quê gia nhập Trung đoàn 103 Hà Tĩnh. Từ đó ông gắn bó với binh nghiệp và tham gia hoạt động VHNT, trở thành một tác giả thơ của Quân đội và cả nước. Năm 1971 ông chuyển từ Đoàn kịch Quân đội về công tác tại Tạp chí Văn nghệ Quân đội cho đến lúc nghỉ hưu. Ông đã có nhiều phần thưởng cao quý trong đó có Huân chương Quân công hạng 3; Giải thưởng Nhà nước về VHNT năm 2007.
Phạm Ngọc Cảnh đã in hơn mười tập thơ : Gió vào trận bão (Thơ, 1967); Đêm Quảng Trị (Thơ, 1972); Ngọn lửa dòng sông (Thơ, 1976); Một tiếng Xamakhi (Thơ, 1981); Lối vào phía Bắc (Thơ, 1982); Trăng sau rằm (Thơ, 1985); Đất hai vùng (Thơ, 1986); Miền hương lặng (Thơ, 1993); Nhặt lá (Thơ, 1996); Góc núi xôn xao (Ký, 1999); Bến tìm sông (Thơ, 1998); Khúc hát rong (Thơ, 2000); Bài hát về cây ngải cứu (Ký, 2000); Cát trinh nguyên (Thơ, 2003); Tuyển thơ (Thơ, 2003). Bài thơ "Trăng lên" của ông được nhạc sĩ Thuận Yến phổ nhạc thành ca khúc "Vầng trăng Ba Đình" đã trở nên nổi tiếng và quen thuộc.
Phạm Ngọc Cảnh là một trong những người đầu tiên trong lớp nhà thơ nhà văn chống Mỹ trăn trở tìm tòi về đổi mới về thi pháp. Hết mình với thơ, với bạn, nhưng ít người biết ông còn từng một thời là diễn viên đoànkịch nói quân đội, nổi tiếng với vai " Trung úy Phương" trong vở kịch “Nổi gió” của tác giả Đào Hồng Cẩm, sau này vào vai ông đại tá trong phim Ngọn đèn trong mơ. Ông còn là người có duyên với công việc làm phim tài liệu, viết kịch bản, viết lời bình cho các phim: Khoảnh khắc mùa xuân, Những giờ phút cuối đời của Bác, Nghi Xuân…
Sau ngày tái lập tỉnh, với tình cảm dành cho quê hương, nhà thơ Phạm Ngọc Cảnh đã tham gia Hội đồng biên tập Tạp chí Hồng Lĩnh. Những lần về quê, ông đều ghé thăm Hội liên hiệp VHNT Hà Tĩnh, chuyện trò, trao đổi kinh nghiệm sáng tác với các văn nghệ sĩ trong tỉnh.

Nhà thơ Phạm Ngọc Cảnh ( người thứ nhất, hàng đầu, bên phải)
tại một kỳ họp Hội đồng biên tập Tạp chí Hồng Lĩnh những năm đầu mới tách tỉnh

Bí thư Thành ủy TP Hà Tĩnh Hoàng Trung Dũng và nhà thơ Mai Hồng Niên
thắp hương tiễn biệt nhà thơ tại Hà Nội. Ảnh: Ngọc Vượng
Do tuổi cao, sức yếu, Đại tá, nhà thơ Phạm Ngọc Cảnh đã từ trần hồi 6 giờ 15 phút ngày 21/10/2014 (tức ngày 28 tháng 9 âm lịch), hưởng thọ 80 tuổi. Hội liên hiệp VHNT và BBT Tạp chí Hồng Lĩnh xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia quyến nhà thơ. Nhân dịp này, BBT xin trân trọng giới thiệu một chùm thơ của ông:
.
.Lý ngựa ô ở hai vùng đất
Anh lớn lên vó ngựa cuốn về đâu
gặp câu hát bền lòng rong ruổi mãi
đường đánh giặc trẩy xuôi về bến bãi
Lý ngựa ô em hát đợi bên cầu.
Hóa vô tận bao điều mơ tưởng ấy
bao câu hát ông cha mình gửi lại
sao em thương câu lý ngựa ô này
sao anh nghe đến lần nào cũng vậy
sao chỉ thấy riêng mình em đứng đấy
chỉ riêng mình em hát với anh đây.
Làng anh ở ven sông
Sắp vào tháng tư
mắt tình tứ rủ nhau về hội Gióng
mùi hương xông nụ cười lên nhẹ bẫng
ai chẳng ngỡ mình đang đi trong mây
ai chẳng tin mình đang rong ngựa sắt
cả một vùng sông ai chẳng hát
sao không nghe câu lý ngựa ô này
Thế mà bên em móng ngựa gõ mê say
qua phá rộng duềnh lên gợn sóng
qua truông rậm
đến bây giờ anh buộc võng
gặp mối dây buộc ngựa gốc lim già
suốt miền Trung sông suối dày tơ nhện
suốt miền Trung núi choài ra biển
nên gập ghềnh câu lý ngựa ô qua
Anh đa tình nên cứ muốn lần theo
xấu hổ gì đâu mà anh giấu diếm.
Ðêm đánh giặc mịt mù cao điểm
vạch lá rừng nhìn xuống quê em
mặt đất ra sao mà thúc vào điệu lý
khuôn mặt ra sao mà suốt thời chống Mỹ
lý ngựa ô hát đến mê người
mỗi bước mỗi bồn chồn về em đó em ơi.
Hay vì làng anh ở ven sông
những năm gần đây tháng tư vào hội Gióng
đã hát quen lý ngựa ô rồi
khen câu miền Trung qua truông dài phá rộng
móng gõ mặt thời gian gõ trống
khen câu miền Nam như giục như mời
ngựa tung bờm bay qua biển lúa
ngựa ghìm cương nơi sông xòe chín cửa
tiếng hí chào xa khơi...
hay em biết quê anh ngoài đó
câu hát bắc cầu qua một thời quan họ
câu hát xui nhau nên vợ nên chồng
lý ngựa ô này hát theo đường đánh giặc
có điều gì như thế ẩn vào trong?
Em muốn về hội Gióng với anh không
để anh khoe với họ hàng câu lý ấy
em muốn làm dâu thì em ở lại
lý ngựa ô xin cưới sắp về rồi
đồng đội anh đã trọn mùa thắng giặc
cũng sắp về chia vui.
Trăng lên
Kính tặng Binh đoàn bảo vệ Lăng Bác
Trăng lên, kìa trăng lên
quảng trường dâng biển sáng
ôi vầng trăng Ba Ðình
mênh mông và thiêng liêng.
Con thấy cõi vô biên
không như lòng đã nghĩ
khi gặp nét thần tiên
trong khuôn vàng dung dị
Trong lăng, Bác chợp nghỉ
như sau mỗi việc làm
trăng ơi, trăng biết thế
nên bước nhẹ nhàng chăng.
Như đầy thuyền trăng ngân
rằm xưa sông Ðáy hát
Bác luận bàn việc quân
dưới trăng rừng Việt Bắc.
Gió hàng tre dào dạt
quanh Lăng như đầy thuyền
con được mang tình Bác
vượt sóng thời gian lên.
Con đứng gác bên thềm
con được là thủy thủ
thả mái chèo êm êm
trong mơ màng vũ trụ.
Ôi vầng trăng xứ sở
trong thơ Bác muôn đời
xin được cùng gìn giữ
hạnh phúc này thơ ơi.
Cho sông núi đất trời
biên cương và hải đảo
thắng giặc, chúng con mời
bóng trăng lồng sắc áo.
Là người con hiếu thảo
được gác với đêm rằm
mời vầng trăng yêu dấu
bước lên thềm, vào Lăng...
6-1-1985
Sư đoàn
Sẽ có những sư đoàn thép
Bất kỳ nơi đâu
Không khuất phục tù đày chém giết
Nơi đâu
Người sống nợ nần người chết
Bất kỳ nơi đâu, từ một cây "mút nhét"
Một sải xuồng bơi
Một nọc ong châm góp làm sự nghiệp
Gốc tre xanh thắng trận cả đời
Ba mươi triệu tấm lòng xông ra tuyến lửa
Vạch lối điều quân
Vai chảy xe thồ
Trồng cây xanh che chở
Mỗi bước quân đi
Ðánh trận trường kỳ
Ðêm trước núp trong lùm bắn tỉa
Sớm sau giàn trận chính quy
Ðến trận bão hiệp đồng cả nước
Mỗi sư đoàn mang gió lốc bay đi...
Ðất giải phóng thênh thang
Sẽ cho ta dàn đội ngũ - sư đoàn
Phía trước gọi ta
Những Ðiện Biên, vòng đai thép tung ra làm chiến dịch
Ðòn gánh hậu phương vượt đèo đi phản kích
Hành quân
Hành quân...
Trùng điệp những sư đoàn
Ai lên phía Bắc
Tràn về hướng Nam
Những vị tướng lại cầm quân đi đánh giặc
Trải bản đồ
Còn nguyên
Vạch chỉ đỏ thắt quanh hầu giặc Pháp
Bài học chiến tranh nhân dân
Lại tiếp
TRANG ẤP BẮC, PLÂY me
Và chiến công trên ngực áo những binh nhì
Ðất nước sẽ cho ta
Những chùm con số đẹp
Làm tên gọi khai sinh sư đoàn thép
Này đây
Doi cát Cửu Long
Sư đoàn Châu thổ
Giữa bãi sú, rừng tràm
Vụt đứng dậy sư đoàn Nam Bộ
Sư đoàn Tây Nguyên
Từ hầm chông, bãi đá, cung tên
Này đây Cực Nam, Phan Rang, Phan Thiết
Này đây Quảng Ngãi, Phú Yên...
Trên nguồn xa O Lâu, Thạch Hãn
Sẽ tiến về
Sư đoàn Trị Thiên
Lại có một ngày
Mọi cửa ô xanh Sài Gòn hớn hở
Như Hà Nội đã từng
Ba mươi sáu đường hoa tung sóng đỏ
Phất rừng cờ thổi hồng ngọn gió
Ðón con em
Ðón những sư đoàn
Mang chiến thắng trở về
Rập bước
Ca vang.
1966
Lục bát để dành
Đêm nào trời thật tròn trăng
mẹ đem câu hát này giăng lưới chờ
bắt cho con cả mùa thơ
mấy năm mẹ hát ầu ơ một mình
Ði vòng khắp nẻo hành tinh
bói đâu ra được như tình mẹ đây
mưa dồn bão đến bao vây
mẹ che khô hạn hết ngày chờ con
Cha quen dành dụm nỗi buồn
mẹ đem phơi với khô giòn nắng trưa
bắt con tép mại làm vua
con cáy làm giặc con cua làm hề
Bắt con sông Mã lôi về
Câu huầy dô ướt dầm dề trước sân
cha ngồi ngắm lại bàn chân
thầm mong nhớ mẹ lại thầm thương cha
à ơi xong lại ơi à
nhắc làm chi thuở xót xa con đường
trăng trôi lạnh cóng thang giường
đêm dài mong mỏi mẹ thường ru trăng.
1991