Bìa tập thơ "Tượng đài ký ức"

Gặp Diệu Chi trong Đại hội lần thứ 11 (2026 - 2031) của Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Tĩnh, ông trao cho tôi tập bản thảo Tượng đài ký ức nhờ tôi viết vài trang thay cho lời nói đầu của tập thơ thứ 26 của ông.

Nhận nhiệm vụ, tôi vừa mừng vừa lo. Mừng vì Diệu Chi và nhà thơ Phan Duy Thảo là hai nhà thơ cao tuổi còn khỏe mạnh nhất Hà Tĩnh. Diệu Chi và nhà thơ Duy Thảo cùng tuổi Mậu Dần (1938), hai ông đã dắt tay nhau qua 11 kỳ Đại hội Hội Văn học nghệ thuật Hà Tĩnh trước thềm tuổi 90. Lo vì theo ông khẳng định: “Đây là tập thơ cuối cùng của đời, mình định gác bút vì sợ rằng viết ra thơ không còn mới mẻ, cuộc đời cầm bút, sợ nhất là lặp lại chính mình”.

Chưa bàn đến chất lượng thơ, chỉ tính số lượng 26 tập thơ và tiền in ấn đã là một sự nể phục sức lao động trong đời thường, trong thi ca của một con người. Từ ngày thành lập Hội Văn học nghệt thuật Hà Tĩnh đến nay, tác giả Diệu Chi đã đi qua cả 11 kỳ Đại hội, chứng tỏ sức sống dẻo dai của một tâm hồn thơ, của một người con bên dòng sông La, Đức Thọ, Hà Tĩnh. Thơ ông không mới, nhưng muôn năm không cũ bởi chủ đề: Tình yêu, tình bạn, tình đồng nghiệp, gia đình và lòng biết ơn các anh hùng liệt sỹ... Khi vợ chồng già, bà bị bệnh không tự phục vụ được đã làm ông trăn trở và thấu hiểu, từ chuyện người giúp việc trong nhà mình ông cũng trăn trở về những điều đối nhân xử thế: Trước lạ sau quen việc mỗi nhà/ Người từ xa đến giúp ta lệ thường/“Nhiễu điều phủ lấy giá gương”/Trân quý tận tường, cùng thấu hiểu nhau/. Trong tình yêu với cô giáo Đoàn Thị Hồng Hiên, người vợ rất đảm đang, tảo tần của nhà thơ đã thành tượng đài ký ức: Tuổi cao bạo bệnh hoành hành/Bà vào nằm viện, ông đành cô liêu /Đã từng vui sống thương yêu/Chung lưng đấu cật sớm chiều bên nhau

Với tình bạn, Diệu Chi cùng thời với nhiều nhà thơ lớn đã có nhiều cống hiến cho văn học cả nước nói chung, Hà Tĩnh nói riêng như Thái Kim Đỉnh, Thanh Minh, Võ Hồng Huy, Phan Lương Hảo, Quốc Anh, Thạch Thanh,... Đối với nhà thơ Diệu Chi luôn luôn trân trọng và khâm phục: Muôn năm cũ cha ông, anh chị/ Đã về nơi yên nghỉ vĩnh hằng/Đang thì dung dẻ dung dăng/Chúng mình kế nghiệp môn đăng suốt đời

Bước lên thềm tuổi 90, nhà thơ Diệu Chi đã nói hộ bao người nỗi lòng khi tuổi già ập đến. Dẫu nếp nhăn trên làn da là nhiều, râu tóc bạc phơ nhưng nhà thơ Diệu Chi vẫn sống lạc quan, yêu đời, gửi gắm tuổi cửu thập của mình theo con cháu: Tuổi già hay đứng trước gương/Cái đầu suy ngẫm, biết thương thân mình/Còn đâu mái tóc vóc hình/Tháng năm bươn chải mưu sinh hỡi người/Khuôn mặt con cháu xinh tươi/Gương trong hồn cốt ta thời sống vui!. Tuổi 90 nhà thơ Diệu Chi vẫn lạc quan, yêu đời như thời trai trẻ bởi ông sống chân thành, giản dị thuận quy luật tự nhiên: Đêm sâu giấc ngủ thường mơ thấy/Tuần qua mình viết mấy bài thơ/Vườn rau đang độ non tơ/Bên giàn cây cảnh cũng vừa nở hoa/Tuổi cao ta vẫn chưa già, sống vui. Trong tập thơ có nhiều bài hay, chỉ 4 câu thơ nhưng khái quát được cả cuộc đời mình: Qua bao năm tháng đó đây/Quan chức công sở, thợ, thầy - thường dân/Tuổi cao trí lực cạn dần/Trở về làm đẹp góc sân nhà mình.

Khép lại tập thơ thứ 26, gồm 86 bài thơ với tựa đề Tượng đài ký ức, tôi thật vui và có nhận định, đây chưa phải là tập cuối cùng trong cuộc đời thi sĩ như Diệu Chi công bố, bởi sức sống trong thi ca của nhà thơ 90 tuổi còn dồi dào và lãng mạn lắm. Xin giới thiệu chàng kỹ sư cầu đường với tên thật là Nghiêm Sỹ Luyện - bút danh thơ Diệu Chi còn tràn đầy sức sống. Ông đến với thơ ca đã 73 năm khi vừa tròn 16 tuổi, lứa tuổi chớm vào tình yêu bên bờ sông La thơ mộng.

                                                                              H.S.L